KPSS tarih testlerinde ve ÖSYM kurum sınavlarında en çok karıştırılan ve adayları ters köşe yapan konulardan biri de Türk-İslam hükümdarlarının Abbasi halifelerinden aldıkları siyasi unvanlardır.
Soru: Gazneli Mahmut, Abbasileri Şii baskısından kurtardıktan sonra İslam dünyasının liderliğini ele geçirerek halifeden hangi unvanı almıştır?
A) Ebul Feth
B) Alemin Aslanı (Doğru Cevap)
C) Sultan-ı İslam
D) Put Kırıcı
Detaylı Çözüm, Tarihsel Arka Plan ve Nedenleri:
10. ve 11. yüzyıllarda İslam dünyasının dini merkezi konumunda olan Abbasi Halifeliği, Irak ve çevresinde askeri bir güç haline gelen Şii Büveyhoğulları Devleti'nin amansız siyasi ve askeri baskısı altında bulunuyordu. Sünni İslam dünyasının hamiliğini üstlenen Gazneli Mahmut, ordusuyla harekete geçerek Abbasileri bu büyük Şii tehdidinden ve boyunduruğundan kurtarmıştır.
1. Halifenin Verdiği Resmi Unvanlar Ne Anlama Geliyor?
Bu kurtarma harekatı ve büyük hizmet üzerine Abbasi Halifesi el-Kadir Billah, minnettarlığını göstermek ve Gazneli Mahmut'un siyasi otoritesini meşrulaştırmak amacıyla ona İslam dünyasındaki gücünü simgeleyen "Yemînü'd-Devle" (Devletin Sağ Eli), "Emînü'l-Mille" (Milletin Güveniliri) ve "Alemin Aslanı" (Aslan-ı Alem) unvanlarını vermiştir. Aynı zamanda İslam tarihinde resmi olarak "Sultan" unvanını kullanan ilk Türk hükümdarı da Gazneli Mahmut olmuştur.
2. Sıkça Yapılan "Sultan-ı İslam" Yanılgısı Neden Yanlış?
Testlerde sıklıkla tercih edilen "Sultan-ı İslam" (İslam’ın Sultanı) unvanı kronolojik olarak büyük bir yanılgıdır. Bu unvan, Gazneli Mahmut’tan yıllar sonra, 1055 Bağdat Seferi ile Şii Büveyhoğullarına tamamen son veren Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı Tuğrul Bey ve onun soyundan gelen Selçuklu sultanları için resmiyet kazanmıştır. Gazneli Mahmut döneminde bu unvan henüz kullanılmıyordu.
3. Diğer Şıkların Analizi:
