Marco Polo Seyahatnamesinde Övülen Anadolu Beyliği: Artuklular ve Muazzam Dokumacılık Sanatı
ÖSYM'nin KPSS tarih ve kurum sınavlarında en çok sevdiği soru tarzlarından biri, yabancı seyyahların gözünden Türk-İslam tarihi coğrafyasını sorgulamaktır. Sosyal medyada kpsssbank hesabımızda paylaştığımız şu soru adaylar arasında büyük bir fikir ayrılığı yarattı:
Dünyaca ünlü seyyah Marco Polo'nun seyahatnamesinde uğradığını belirttiği ve özellikle dokumacılığın çok geliştiğini anlattığı Anadolu beyliği hangisidir?
Doğru Cevap: Artuklular
Pek çok adayın Danişmentliler seçeneğine yöneldiği bu sorunun arkasındaki tarihsel gerçekleri incelediğimizde, Venedikli bu meşhur seyyahı Güneydoğu Anadolu'da büyüleyen muazzam bir ticari ağ görmekteyiz. Gelin, tarih sayfalarını birlikte aralayalım.
Marco Polo'nun Anadolu Seyahati ve "Turcomania"
Venedikli ünlü seyyah Marco Polo, 13.
yüzyılın son çeyreğinde (1270'li yıllarda) babası ve amcasıyla birlikte Çin'e (Kubilay Hanlığı'na) doğru yola çıktığında rotası Anadolu topraklarından geçmiştir. O dönemde Batı dünyasında Anadolu coğrafyası için resmen "Turcomania" (Türklerin Ülkesi) ifadesi kullanılıyordu.
Marco Polo, seyahatnamesinde Anadolu insanının halıcılık, dokumacılık, ticaret ve el sanatlarındaki muazzam yeteneğini hayranlıkla kaleme almıştır. Bu seyahatin en çarpıcı duraklarından biri ise şüpheside Diyarbakır, Mardin ve Harput ekseninde hüküm süren Artuklular dönemiydi.
Artuklu Şehirlerinde İpek ve Dokumacılık Mucizesi
Seyahatname satır aralarında, Artuklu egemenliğindeki Musul, Mardin ve Amide (Diyarbakır) kentlerindeki ekonomik canlılığa geniş yer ayrılmıştır. Marco Polo bu bölgede üretilen kumaşlar için şu detaylara vurgu yapar:
KPSS Tarih Adayları İçin Nokta Atışı Notlar
ÖSYM'nin soru havuzunda bu bilgi, doğrudan bir beylik-kültür eşleştirmesi ya da seyyah-eser sorusu olarak karşınıza çıkabilir. Unutmamanız gereken altın kural, sorumuzda da sorduğumuz üzere Marco Polo'nun dokumacılık alanında övdüğü devletin Artuklular olduğudur.
( İlk beylikler döneminin saray kültürünü ve tıp dünyasını merak ediyorsanız, Mengücekler dönemine yön veren dâhiyi incelediğimiz Mengücekler Dönemi Tıp ve Fizik Âlimi Muvaffakuddin Abdüllatif yazımıza mutlaka göz atın!)
